EVRİM TEORİSİNİ YENİDEN DÜŞÜNMEK

Bu soruların kesiştiği en önemli tartışma alanlarından biri hiç şüphesiz evrim teorisidir.

Charles Darwin’in Türlerin Kökeni’ni yayımlamasının üzerinden bir buçuk asırdan fazla zaman geçti. Bu süre içerisinde biyoloji, genetik, paleontoloji ve moleküler biyolojide büyük gelişmeler yaşandı; evrim teorisi yeni bulgular ve yeni yaklaşımlarla önemli değişimler geçirdi. Bununla birlikte teori etrafındaki tartışmalar sona ermedi. Aksine mesele, bilimsel boyutunun çok ötesine geçerek insanın kendisini, hayatı ve varlığı nasıl anlamlandırdığıyla ilgili büyük bir tartışmanın parçası hâline geldi.

Dr. Yüksel Çayıroğlu’nun ‘Evrim Teorisini Yeniden Düşünmek’ adlı çalışması tam da bu tartışmanın içine doğuyor.

Elinizdeki eser, evrim teorisini birkaç slogan üzerinden kabul veya reddetmek yerine, meseleyi farklı katmanlarıyla ele alma çabasının ürünüdür. Teorinin ne söylediğinden hangi mekanizmalara dayandığına; doğal seçilimden mutasyonlara, genetik sürüklenmeden adaptasyona; fosillerden genetik benzerliklere, homolojiden biyocoğrafyaya kadar evrim düşüncesinin temel iddia ve delilleri kitap boyunca ayrı ayrı ele alınmaktadır. Yazar bununla da yetinmeyerek hayatın kökeni, genetik bilgi, canlılardaki kompleks yapılar, insan bilinci ve Kambriyen patlaması gibi evrim teorisi etrafında tartışılmaya devam eden meselelere de dikkat çekmektedir.

Ancak kitabın asıl dikkat çekici taraflarından biri, bilimsel olguyla bu olguya getirilen yorumu birbirinden ayırma gayretidir. Canlılarda değişimin gerçekleşmesiyle bütün canlıların ortak bir atadan geldiği iddiası; mutasyonların varlığıyla bunların canlılığın çeşitlenmesini açıklamak için yeterli görülmesi; tabiatta işleyen mekanizmaların keşfedilmesiyle varlığın yalnızca bu mekanizmalardan ibaret kabul edilmesi aynı şey değildir. Yazar, deney ve gözlemle ortaya konulan biyolojik bulgularla bunların üzerine kurulan teorik, felsefî ve metafizik yorumların birbirinden ayrılması gerektiğini özellikle vurgulamaktadır.

Bu yaklaşım kitabın adına da anlam kazandırıyor: Yeniden düşünmek.

Çünkü yeniden düşünmek, önceden verilmiş bir cevabı tekrar etmek değildir. Bildiklerimizi sorgulamayı, kavramları birbirinden ayırmayı, delillerin gerçekten ne söylediğine bakmayı ve gerektiğinde yerleşmiş kabulleri yeniden değerlendirmeyi gerektirir.

Dr. Yüksel Çayıroğlu da bu çalışmaya böyle bir arayıştan hareketle başladığını ifade ediyor. Uzun yıllar özel olarak gündeminde bulunmayan evrim meselesini, özellikle teistik evrim ve evrimsel yaratılış tartışmalarının yaygınlaşması üzerine yeniden ele almış; evrimi savunan ve eleştiren farklı isimlerin eserlerine müracaat ederek meselenin bilimsel ve düşünsel arka planını anlamaya çalışmıştır.

Eserin ikinci büyük eksenini ise ‘din ve evrim ilişkisi’ oluşturmaktadır.

Kur’ân’ın yaratılış tasavvuru evrim teorisiyle bağdaştırılabilir mi? Allah’ın canlıları evrim yoluyla yarattığı düşünülebilir mi? Evrime delil olarak yorumlanan âyetler gerçekten böyle bir yoruma imkân veriyor mu? Hz. Âdem ilk insan mıdır? Kur’ân’ın Hz. Âdem’in yaratılışına dair anlatımları teistik evrim çerçevesinde yeniden yorumlanabilir mi?

Yazar, ilahiyatçı kimliğinin ve İslâmî ilimler alanındaki birikiminin özellikle belirginleştiği bu bölümde meseleyi Kur’ân âyetleri, hadisler ve tefsir usulü açısından ayrıntılı biçimde tartışmaktadır. Kitabın vardığı sonuç nettir: Yaratılış meselesinde asıl soru Allah’ın evrim yoluyla yaratmaya kudretinin yetip yetmeyeceği değil, vahyin yaratılışın nasıl gerçekleştiğini bize nasıl anlattığıdır.

Crab Publishing olarak bu kitabı yayımlarken okuyucuya hazır hükümler vermekten çok, önemli bir tartışma alanını yeniden düşünmeye davet eden kapsamlı bir çalışmayı sunuyoruz.

Evrim teorisini savunanların da ona itiraz edenlerin de önce birbirlerinin gerçekte ne söylediğini anlamalarının gerekli olduğuna inanıyoruz. Çünkü bilim de düşünce de ancak soruların özgürce sorulabildiği, delillerin konuşabildiği ve farklı görüşlerin peşinen mahkûm edilmeden tartışılabildiği bir zeminde gelişebilir.

Evrim Teorisini Yeniden Düşünmek, işte böyle bir sorgulamanın ürünü.

Okuyucunun bu kitabın her hükmüne katılması gerekmiyor. Fakat kitabı bitirdiğinde evrim, yaratılış, bilim, metafizik ve insanın kökeni üzerine daha fazla soru soruyor, kavramlar arasındaki farkları daha açık görüyor ve daha derin düşünme ihtiyacı hissediyorsa, kanaatimizce bu çalışma önemli bir vazifeyi yerine getirmiş olacaktır.

Bu kapsamlı çalışmayı ortaya koyan Dr. Yüksel Çayıroğlu’na teşekkür ediyor; kitabın bilim, din ve varlık üzerine yürütülen tartışmalara yeni sorular ve farklı bakış açıları kazandırmasını temenni ediyoruz.

Crab Publishing